’n Boek op ’n boekrak lyk dikwels na niks besonders nie. Net ’n rugkant tussen ander rugkante. Maar trek dit uit, blaai dit oop, en jy vind dalk ’n datum daarin geskryf. ’n Naam. ’n Boodskap van ’n ouma aan haar kleinkind, of ’n pa wat dit vir sy seun gegee het toe hy die huis verlaat het.
Dít is wat boeke doen wat min ander dinge kan doen. Hulle bly. Hulle gaan van een paar hande na ’n volgende, en elke keer dra hulle iets van die vorige leser saam.
Dink aan ’n huisgodsdiensboek wat al dertig jaar lank op dieselfde rak in dieselfde huis staan. Die ma het dit gebruik toe haar kinders klein was. Nou gebruik die dogter dit met haar eie kinders, op dieselfde bladsye, by dieselfde verse. Die woorde het nie verander nie, maar die gesin wat daaruit lees, het. Tog voel dit of hulle iets deel met die mense voor hulle.
Of dink aan ’n storieboek wat ’n oupa vir sy kleinkinders voorgelees het. Jare later kry die kleinkind self kinders, en daardie selfde storie word weer voorgelees, in dieselfde stem wat sy oupa se manier van vertel onthou. Die boek het die storie oorgedra, maar ook iets van die oupa self.
Afrikaanse boeke dra hierdie oordrag op ’n eie manier. Dit is nie net ’n storie wat oorgedra word nie, maar ook die spreekwoorde, die uitdrukkings en die toon waarmee ’n gesin altyd gepraat het. ’n Kind wat ’n Afrikaanse boek lees, hoor amper die stem van die mense voor hom.
Christelike boeke dra weer iets anders oor, naamlik ’n geloof wat van een geslag na die volgende beweeg. ’n Bybelstudieboek of dagboek wat ’n ouer se vrae oor geloof beantwoord het, beland later by ’n kind of kleinkind wat dieselfde vrae op sy eie manier vra. Die woorde bly daar, gereed om weer ’n hand te vat wanneer dit nodig is.
Boeke wat in Afrikaans vertaal word, speel ook ’n belangrike rol. Dit maak waardevolle werke uit ander tale en kulture toeganklik vir lesers wat dit nie anders sou kon geniet nie. So kry ’n gesin toegang tot stories en wysheid van ver, maar gelees in die taal waarin hulle self dink en droom.
Predikante ken hierdie patroon ook goed. ’n Kommentaar of Bybelstudieboek wat een geslag se geloofsvrae beantwoord het, beland by ’n volgende geslag wat dieselfde vrae vra. Die antwoorde verander effens met die tyd, maar die soeke bly herkenbaar.
Dit is dalk die rede waarom mense boeke as geskenke gee wanneer woorde nie genoeg is nie. By ’n troue, ’n doop, ’n afsterwe. Die boek sê wat moeilik is om self te sê, en bly daar lank ná die geskenkgewer self nie meer daar is nie.
Daarom maak dit saak dat nuwe boeke, of dit nou oorspronklik in Afrikaans geskryf is, vanuit die Christelike perspektief vertel word, of in Afrikaans vertaal word, steeds gepubliseer word. Elke geslag het sy eie stem nodig om geloof en die lewe te verwoord. As daardie boeke nie geskryf of vertaal word nie, loop die volgende geslag iets mis wat hulle nooit sal kan teruglees nie.
’n Boek wat vandag gepubliseer word, kan oor twintig jaar in ’n kind se hande beland wat nog nie eens gebore is nie. Dit is die soort impak waarvoor party dinge die moeite werd is om te bou.
Word deel van Lig in Duisternis Uitgewers se Borg ’n Boek-veldtog.